Spory prawne są nieodłącznym elementem obrotu gospodarczego i życia prywatnego. Jednak sukces w sporze nie zawsze wymaga wieloletniej, kosztownej batalii na sali rozpraw. Jednym z najskuteczniejszych narzędzi nowoczesnego prawnika jest ugoda. W polskim porządku prawnym wyróżniamy dwa główne tryby polubownego zakończenia konfliktu: ugodę sądową oraz pozasądową.
W niniejszym artykule wyjaśniamy kluczowe różnice między tymi rozwiązaniami, analizujemy ryzyka oraz wskazujemy, jak przygotować porozumienie, które realnie chroni Twoje interesy.
Czym jest ugoda? Definicja i ratio legis
Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego, przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Ugoda to nie tylko formalny dokument – to wyraz woli współpracy i przejęcia kontroli nad wynikiem sporu, zamiast zdawania się na często nieprzewidywalne rozstrzygnięcie sądu.
Ugoda sądowa a pozasądowa - różnice i skuteczność egzekucyjna
Wybór trybu zawarcia ugody determinuje szybkość rozwiązania problemu oraz łatwość ewentualnej egzekucji komorniczej.
1. Ugoda sądowa: Siła wyroku w protokole
Zawierana jest w toku trwającego procesu. Zostaje wpisana do protokołu rozprawy (lub stanowi jego załącznik) następnie jest zatwierdzana przez sąd.
Moc prawna: Posiada moc wyroku sądowego.
Egzekucja: Po nadaniu klauzuli wykonalności stanowi samodzielny tytuł wykonawczy. Jeśli druga strona nie płaci, sprawę kieruje się bezpośrednio do komornika.
Kontrola: Sąd czuwa, aby postanowienia były zgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego.
2. Ugoda pozasądowa: Umowa, którą warto zabezpieczyć
To kontrakt cywilnoprawny zawierany poza salą sądową. Jest rozwiązaniem szybszym i bardziej dyskretnym, ale wymaga profesjonalnej konstrukcji, by nie stać się “martwym prawem”.
Forma: Najczęściej pisemna umowa między stronami.
Wyzwanie: Standardowa ugoda pozasądowa nie posiada mocy tytułu wykonawczego. W razie jej złamania, konieczne byłoby wytoczenie nowego procesu o zapłatę.
Skuteczna alternatywa (Art. 777 k.p.c.): Aby nadać ugodzie pozasądowej realną siłę, należy połączyć ją z oświadczeniem dłużnika o dobrowolnym poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego. Dzięki temu zyskujesz możliwość szybkiej egzekucji komorniczej bez prowadzenia wieloletniego procesu.
Dlaczego warto dążyć do kompromisu?
- Oszczędność czasu i kosztów: Procesy mogą trwać latami. Ugoda pozwala zamknąć sprawę w kilka tygodni, redukując opłaty sądowe i koszty zastępstwa procesowego.
- Pewność i kontrola: Sąd orzeka w granicach przepisów. W ugodzie strony mogą swobodnie kształtować warunki, np. rozkładając płatność na raty, umarzając odsetki czy ustalając specyficzne terminy wydania rzeczy.
- Relacje biznesowe i prywatne: Polubowne rozwiązanie konfliktu pozwala zachować profesjonalne relacje z kontrahentem, co w przypadku wyroku sądowego jest niemal niemożliwe.
O czym musisz wiedzieć przed podpisaniem?
Każde ustępstwo musi być przemyślane. Najczęstsze zagrożenia to:
- Zrzeczenie się roszczeń: Nieprecyzyjne sformułowanie ugody może uniemożliwić dochodzenie powiązanych roszczeń w przyszłości.
- Brak wypłacalności: Ugoda z podmiotem, który nie posiada majątku, jest nieskuteczna bez względu na jej formę.
- Presja czasu: Podpisanie ugody pod wpływem emocji często prowadzi do zaakceptowania warunków gorszych niż te, które zasądziłby sąd.
Jak przygotować “bezpieczną” ugodę?
Profesjonalna ugoda musi być precyzyjna. Każdy błąd w określeniu stron, terminów czy kar umownych może stać się zarzewiem kolejnego konfliktu.
Rola profesjonalnego pełnomocnika polega na:
- Ocenie realnych szans w sądzie i zestawieniu ich z propozycją ugodową.
- Zabezpieczeniu wykonania ugody (np. poprzez akt notarialny lub weksel).
- Zadbaniu o jasny zapis o wygaśnięciu wszelkich wzajemnych roszczeń.
- Podsumowanie
Dobrze przygotowana ugoda to wyraz dojrzałości stron. Pozwala zamknąć trudny rozdział życia lub biznesu na własnych zasadach. Zamiast czekać na niepewny wyrok, weź odpowiedzialność za rozwiązanie sporu w swoje ręce.
Jeśli potrzebujesz wsparcia w negocjacjach lub chcesz przygotować skuteczną umowę ugodową – zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią.
